Архивы

Սասնա ծռեր էպոս 7. 8. 9

յյոյ

Մսրա Մելիք գնում էր հոլի խաղալու, բայց վախենում էր, որ Դավիթ իրեն ամոթով կթողնի և Իսմի խաթունին ասաց, որ Դավթին տանեն նստացնեն, կապեն փահլևանների կանգնացնեն, որ Դավիթ իմ հետ չգնա: Դավիթը ուզում էր Մսրա Մելիքի հետ հոլի խաղար, բայց իրեն չէին թողնում: Դավիթը ձանձրանում էր նստելուց և փորձում էր, որ գնար  խաղալու: Փահլևաններն չէին թողնում, որ Դավիթ գնա Մելիքի հետևից: Այդ ժամանակ Դավիթ ջղայնացավ, կտրեց կապերը փահլևաններին ուժեղ հարվածեց և գնաց Մելիքի մայրիկին պատմի եղածը: Մելիքը, երբ եկավ տուն մայրը նեղացած էր, թե ինչու է Դավիթին վերևը նստացրել: Մսրա Մելիքն ասաց, որ չվնասվի: Իսմիլ խաթունը  խնդրում է Մելիքին, որ հաջորդ անգամ նա տանի իր հետ, բայց մոտիկ նստացնի, որ նայի: Հոլի խաղալու ժամանակ հենց, որ Մելիքի հերթը եկավ նա ասաց, որ Դավթին տաննեն, որ չխանգարի: Դավիթը չլսեց և շաուրնակեց հաշվելը և ասում էր, սա մեկ բայց չԷր կարողանում հաշվել երկու: Մելիքը հրաման տվեց, որ փահլևաններն գուրզով խփեն Դավիթի մոտ, որ նա վախենա, գնա: Փահլևանները խփում էին, բայց Դավիթը բոլորին բռնում էր, ի վերջո Մելիքը ամբողջ ուժով գուրզը գցեց և Դավիթը շատ մեղմորեն ձեռքը գցեց ու բռնեց: Բռնելուց հետո, նա սկսեց ծանր ու թեթև անել և ասաց, թե ափոս շատ թեթև է: Մելիքի ընկերներն իր տնազն էին անում, թե ինքը պարծենում էր, որ նա ամենաուժեղն է: Մելիքը ջղայնացավ և մտածեց, թե եթե նա իր գուրզը բռնեց, ուրեմն թագավորությունն էլ կխլի նրա ձեռքից:

Реклама

Հատված Սասնա ծռեր էպոսից

Վարպետ, որ էդոր դաս կը տար,
Դռնով մտավ,
Տեսավ՝ Դավիթ կ՛ էլնի ու կը տփվի գետին.
Ասաց.— Դավիթ, մեռնե՛մ քեզի,
Ինչի՞ էդպես կը տփես դու էդա գետին։
Ասաց.— Էսիկ մտել է իմ սենեկ, չի՛ էլնի դուրս։
Ասաց.— Մեկ աչքերդ խփիր։ Աչքեր խփեց։
վարպետ թաշկինակով բռնեց էն շողի ծակ կալավ,
Շող կտրավ։ Դավիթ ասաց.
— Յա՛, ես էսքան կը չարչարվեմ.
Չե՛մ կարնա դուրս հանի։—
Ասաց.— Ինձնեն զոռբա՞ էիր։
Ինչպե՞ս դու զէն հանեցիր դուրս։
Վարպետն ասաց.— Ղո՜ւրբան, հե՛յրան,
Էնիկ մարդ չէր, էնիկ արևու շո՛ղքն էր։

Պատմություն

Մի դարբին կար նա քաղաքի ամենալավ դարբինն է երբեմն նրան կոչում էին ոսկի ձեռքեր: Դարբինը տղա ուներ նա դեռ դպրոցական էր և մաթեմատիկային խնդիրներն էր լուծում: Մի ամգամ դարբինը իր բոլոր գործերը թողած գնաց որսորդության ուրբաթ օրը, նա կարծում, թե կբռնի մի մսացու կենդանի: Նա փնտում էր փնտրոււմ անտառում կենդանի, բայց ոչ մի բան չգտավ, իվերջո նա հոգնեց և գնաց մոտակ լճափը, որպեսզի լողանա և հանգստանա: Լողանալու ժամանակ նա մի թանկարժեք Մարգարիտ գտավ նա մտածեց, որ աստված է նրան այդ պարգևը տվել, որ հաջորդ անգամ նա որսորդությամ չզբաղվի: Դարբիը այնքան էր ուրախացել, որ իր հրացանը թողեց ու վազեց տուն: Տուն հասնելու ճանապարհին նա որոշեց, որ պետք է վաճառի և իր ընտանիքի համար նվերներ գնի, նա իր կնոջ համար գնեց մի թանկարժեք զգեստ, որ նա հագին, իր տղայի համար մաթեմատիկայի խնդիրների գիրք, իսկ իր համար նոր գործիքներ: Դարբինը երբ տուն հասավ իր ընտանիքը շատ էր ուրախացել այդ ժամանակ նա հասկացավ, որ ոսորդությունը դա լավ բան չէ:

Կոմիտասի թանգարանում

Ես  իմ դասարանի մի քանի  սովորողների և ընկեր Գոհարի հետ գնացել էի Կոմիտասի տուն թանգարան: Մենք այնտեղ շատ հետաքրքիր բաներ իմացանք, բայց ինձ համար տպավորիչ էր, այն փաստը, որ Կոմիտասի համար կյանքը կանգ էր առել   և նա կորցրելէր  իր արվեստն ու հումորի զգացողությունը  ձեռբակալման ժամանակ: Այնտեղ մենք տեսանք Կոմիտասի նկարները, նրա երաժշտական խումբը, նրա սրինգները, նամակները, ձեռագրերը ստորագրության հետ: նաև հետաքրքիրն այն էր, որ նա միայն մեկ  անգամ երգ լսելով կարող էր այդ երգը գրել: Իմացանք, որ Կոմիտասը շատ է ճամփորդել և նունիսկ մի անգամ գնացել է անապատ:

Ամպրոպից հետո

ամպոպից հետո

Ամրոպից հետո վախը կորում է
Օդն ավելի թարմ է լինում,
Ավելի հաճելի է լինում:
Ամրոպից հետո
Օդը խոնավանում է և
բույսերն ու ծաղիկները
ավելի արագ և գեղեցիկ են ծաղկում:
Ամպրոպից հետո
Սարերից սառը զևփյուռ է փչում,
և ավելի ուրախ է դառնում:
Ամպրոպից հետո
Դատարկ տեղերը ավելի են արձագանքում
և խորը տեղերը մշուշով են պատվում:
Ծառերն ավելի փարթամ են լինում
Ամպրոպից հետո,
Արևն ավելի պայծառ է լինում,
Արևը լուսավոր է լինում:
Ամրոպից հետո:

Կոմիտասի մասին

Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյանը ծնվել է 1869 թվականի սեպտեմբերի 26-ին (հոկտեմբերի 8-ին) Թուրքիայի Քյոթահիա քաղաքում`   երաժշտասեր մի ընտանիքում: Նա մեկ տարեկանում զրկվում է մորից, իսկ տասը տարեկանում կորցնում է հորը:
Ապրում է իր տատի հետ մինչև 1881 թվականը, երբ իրենց հայկական թեմի առաջնորդը գնում է Էջմիածին եպիսկոպոս օծվելու համար։ Գևորգ Դ Կաթողիկոսն առաջնորդին պատվիրում է, որ նա իր հետ մեկ որբ երեխա բերի Էջմիածնի վանքում կրթություն ստանալու համար:
Նա գնում է Էջմիածին և այնտեղ իր զարմանահրաշ երգով մեծ տպավորություն է գործում կաթողիկոսի վրա։ Ի վերջո, 20 թեկնածուների միջից ընտրվում է Սողոմոնը։ 1890 թվականին դառնում սարկավագ, 1893 թվականին ավարտում է Գևորգյան հոգևոր ճեմարանը։ Նրան շնորհվում է աբեղայի աստիճան և տրվում 7-րդ դարի նշանավոր բանաստեղծ, շարականների հեղինակ Կոմիտաս կաթողիկոսի անունը։

Ճեմարանում Կոմիտասը նշանակվում է երաժշտության ուսուցիչ։ 1895 թվականին նրան տրվում է վարդապետի աստիճան։ Նույն թվականի աշնանը Կոմիտասը մեկնում է Թիֆլիս՝ երաժշտական ուսումնարանում սովորելու։ Հանդիպելով Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում կրթություն ստացած կոմպոզիտոր Մակար Եկմալյանին`   փոխում է իր մտադրությունը և վերջինիս մոտ ուսումնասիրում ու յուրացնում հարմոնիայի դասընթացը։
Կաթողիկոսի բարեխոսությամբ թոշակ ստանալով հայ խոշոր նավթարդյունաբերող Ալեքսանդր Մանթաշյանից՝ Կոմիտասը մեկնում է Բեռլին, ուր արձանագրվում է «Կայզեր Ֆրիդրիխ Վիլհելմ» համալսարանում և երաժշտական ուսումնասիրություն կատարում Ռիխարդ Շմիդտի ղեկավարությամբ: 1899թ.-ին վերադառնում է Էջմիածին և սկսում ղեկավարել տղամարդկանց բազմաձայն երգչախումբը։

Կոմիտասի գրանիտե և բրոնզե հուշարձաններ էին կանգնեցվել Դետրոիդում (1981 թվական)՝ որպես հարգանքի տուրք մեծ երաժշտին և հիշեցում Մեծ Եղեռնի մասին։

Կոմիտասի անունով են կոչվել Հայաստանի պետական լարային քառյակը, Երևանի կոնսերվատորիան, Կամերային երաժշտության տունը, պողոտա, զբոսայգի, Ստեփանակերտի երաժշտական դպրոցը, երգչախմբեր արտերկրում, արձաններ են կանգնեցվել Երևանում, Վաղարշապատում, Փարիզում և այլուր։ 2015 թվականի հունվարի 29-ին Երևանում Կոմիտասի անվան զբոսայգում տեղի ունեցավ Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտի բացումը։
Կոմիտասի անունով կա դաշնամուր: